Trong thời đại công nghệ số, việc phục chế ảnh cũ, ảnh rách, mờ hay bạc màu trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Chỉ cần vài thao tác trên máy tính hoặc sử dụng các phần mềm AI, những tấm ảnh quý giá của ông bà, cha mẹ hay những khoảnh khắc đáng nhớ đều có thể được “hồi sinh” rõ nét như mới. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết cách phục chế ảnh đúng kỹ thuật. Nếu không cẩn thận, quá trình này dễ dẫn đến các lỗi phổ biến, làm mất đi giá trị thẩm mỹ và ký ức trong bức ảnh.

Bài viết này, In Ảnh Đức Anh sẽ cùng bạn tìm hiểu những lỗi phục chế ảnh thường gặp và cách phòng tránh để mỗi tấm ảnh phục chế đều trở nên hoàn hảo.

1. Phục chế quá mức – mất đi vẻ tự nhiên của ảnh

Một trong những lỗi phổ biến nhất khi phục chế ảnh là phục chế quá mức. Nhiều người muốn tấm ảnh trở nên sắc nét, màu sắc rực rỡ và hoàn hảo tuyệt đối, nhưng kết quả lại trở nên “giả tạo”, thiếu tự nhiên.

Dấu hiệu của phục chế quá mức:

- Màu sắc quá rực, không giống thực tế.

- Da mặt, trang phục hoặc cảnh vật trong ảnh bị bóng mờ hoặc quá đồng đều.

- Chi tiết tự nhiên như nếp nhăn, vết sần trên giấy ảnh bị loại bỏ hoàn toàn.

Cách tránh:

- Luôn giữ bản gốc làm tham chiếu và so sánh sau mỗi bước chỉnh sửa.

- Chỉ tăng độ nét hoặc khôi phục màu sắc vừa đủ để tấm ảnh trở nên rõ nét mà không mất đi cảm giác tự nhiên.

- Sử dụng các công cụ “layer” hoặc chế độ chỉnh sửa không phá hủy để có thể điều chỉnh lại dễ dàng.

2. Sai màu hoặc không đồng đều màu sắc

Một tấm ảnh cũ khi phục chế có thể bị sai màu hoặc màu sắc không đồng đều nếu không xử lý ánh sáng và cân bằng màu hợp lý. Điều này thường xảy ra khi:

- Ảnh gốc đã phai màu nhưng người phục chế cố gắng “lấp đầy” màu bằng các màu sáng, không đúng tông.

- Không phân biệt vùng sáng, tối và màu sắc gốc của bức ảnh.

Cách tránh:

- Sử dụng công cụ cân bằng màu (color balance) và curves để điều chỉnh ánh sáng và màu sắc.

- Nếu phục chế ảnh trắng đen, tránh thêm màu sắc không cần thiết; chỉ tập trung làm nét và khôi phục độ tương phản.

- Tham khảo nhiều nguồn ảnh cùng thời kỳ để xác định màu sắc gốc chính xác.

3. Xóa nhầm chi tiết quan trọng

Trong quá trình phục chế, đặc biệt là khi sử dụng công cụ “clone” hay “healing brush”, người phục chế đôi khi vô tình xóa nhầm chi tiết quan trọng:

- Khuôn mặt hoặc nét đặc trưng của ông bà bị mờ hoặc biến dạng.

- Hoa văn, chữ viết, trang trí trong ảnh bị mất.

- Các vật thể hoặc phông nền trong ảnh bị “ghép” sai, mất tính liên kết.

Cách tránh:

- Luôn làm việc trên bản sao của tấm ảnh, giữ nguyên bản gốc để tham chiếu.

- Zoom cẩn thận khi chỉnh sửa các chi tiết nhỏ, tránh thao tác đại trà.

- Chia ảnh thành các vùng riêng biệt, xử lý từng vùng một thay vì chỉnh sửa toàn bộ cùng lúc.

4. Không chú ý đến độ phân giải ảnh

Một lỗi phổ biến khác là phục chế ảnh với độ phân giải thấp, dẫn đến ảnh sau khi phục chế bị mờ hoặc vỡ nét khi in ra.

Nguyên nhân:

- Ảnh gốc scan với độ phân giải thấp.

- Dùng phần mềm AI nâng cấp ảnh nhưng không hiệu chỉnh đúng thông số.

Cách tránh:

- Scan ảnh gốc ở độ phân giải cao, ít nhất 300 DPI đối với ảnh in.

- Nếu nâng cấp ảnh bằng AI, kiểm tra chi tiết các vùng khuôn mặt, trang phục, hoa văn để đảm bảo không bị nhòe.

- Lưu ảnh phục chế ở định dạng PNG hoặc TIFF để giữ chất lượng, tránh nén quá mức như JPEG.

5. Xử lý sai khi phục chế ảnh thờ

Ảnh thờ hay ảnh cúng là những tấm ảnh đặc biệt, mang giá trị tinh thần. Một số lỗi thường gặp khi phục chế loại ảnh này:

- Xóa nhầm viền hoặc chi tiết cổ điển làm mất tính trang trọng.

- Thêm màu quá rực hoặc hiệu ứng giả tạo, làm ảnh mất sự trang nghiêm.

- Làm nét quá mức, dẫn đến cảm giác cứng và thiếu tự nhiên.

Cách tránh:

- Luôn tôn trọng nguyên tắc màu sắc trang nghiêm, giữ tông màu trầm, ấm.

- Chỉ khôi phục chi tiết bị mờ hoặc rách, không thêm hiệu ứng sáng tạo quá mức.

- Tham khảo ý kiến của người trong gia đình hoặc thầy cúng nếu cần thiết để đảm bảo phù hợp truyền thống.

Phục chế ảnh cũ là một nghệ thuật, không chỉ đòi hỏi kỹ thuật mà còn cần sự tỉ mỉ và tinh tế để giữ lại tinh thần, ký ức và giá trị thẩm mỹ của tấm ảnh. Những lỗi thường gặp như phục chế quá mức, sai màu, xóa nhầm chi tiết hay bỏ qua độ phân giải ảnh đều có thể tránh được nếu bạn tuân thủ các nguyên tắc và phương pháp đúng.

Một tấm ảnh được phục chế thành công không chỉ rõ nét hơn mà còn giúp giữ gìn ký ức gia đình, kết nối quá khứ và hiện tại, đồng thời trở thành món quà tinh thần vô giá cho thế hệ sau.